|
|
موسیقی و رادیو ایران رادیو تهران ابتدا تنها چند ساعت در روز بود که روی موج کوتاه پخش می شد و شامل اخبار، گفتار، موسیقی اروپایی و موسیقی ایرانی بود. کشور، بخش موسیقی اروپایی رادیو را اداره می کرد و ارکستری مرکب از استادان کشور چک اسلواک و هنرآموزان هنرستان عالی موسیقی هفته ای چند شب، قطعاتی از موسیقی کلاسیک غربی ر از رادیو بصورت زنده اجرا و پخش می کردند.
کم مدتی داشت و از شهریور ۱۳۲۰ به بعد، با تغییر سیاست های دولت در زمینه موسیقی، برکناری غلامحسین مین باشیان از اداره موسیقی کشور و انتصاب علینقی وزیری به جای او، برنامه های موسیقی ایرانی نیز در رادیو رونق خاص گرفت. مرتضی محجوبی و ... هر شب در رادیو برنامه اجرا می کردند. ارکسترهایی نظیر ارکستر محجوبی، ارکتسر خالدی، ارکستر ابراهیم منصوری، ارکستر خادم میثاق، و ارکستر انجمن موسیقی ملی به تناوب در رادیو برنامه داشتند. علینقی وزیری تشکیل شد و برنامه هایی در رادیو اجرا کرد. سه سال بعد با تشکیل ارکستر انجمن موسیقی ملی به سرپرستی روح الله خالقی (معاون اداره موسیقی کشور)، امور موسیقی رادیو برای مدتی در اختیار انجمن موسیقی ملی قرار گرفت. معتبری چون صبا، سماعی و محجوبی و خوانندگانی همچون عبدالعلی وزیری، بنان، ملکه برومند (حکمت شعار) برای مردم اجرا و پخش می کرد. (آهنگ از خالقی شعر از گل گلاب) ساخته و اجرا شد.
از رادیو کنار گرفتند و علت آن سیاستهایی بود که موسیقی اصیل را به حاشیه می راند و در عوض موسیقی کم مایه و کم ارزش را جایگزین استادان قدیمی می نمود. نیز به همکاری موردی و کوتاه مدت خود با رادیو ادامه دادند، نظیر ادیب خوانساری و قمرالملوک وزیری که بندرت برنامه اجرا می کردند. می گرفت ولی باز هم اهل فن راضی بنظر نمی رسیدند. زیرا اساسآ این دستگاه برای انتقال هنر و هنرمند در نظر گرفته نشده بود. شوراهایی که هر چند وقت برای اصلاح موسیقی رادیو تشکیل می شدند نیز نمی توانستند کاری انجام بدهند. ۱۳۳۶-۱۳۴۲ با یادآوری آن روزگار می نویسد : (مشیر همایون)، روح الله خالقی، رکن الدین مختاری، محمد ایرانی مجرد، موسی معروفی، ابولحسن صبا، جواد معروفی، نورعلی برومند، مهدی برکشلی، علی اکبر شهنازی، امیر جاهد، سروان ناصر حسینی، سرتیپ اشرفی و تیمسار دادور با عنوان «شورای ترویج موسیقی ملی» تشکیل شد." در بین حرفه ای ها نبود و مشاغل دیگری داشتند. مشیرهمایون شهردار در سالهای ۱۳۳۴-۱۳۳۵ اداره امور موسیقی رادیو را برای مدت نامحدودی در دست گرفت و تا زمان فوت که حدود چهارده سال بعد از این تاریخ بود، تمام تشکیلات موسیقی رادیو زیر نظر او کار می کرد. در این مدت اداره رادیو، تجدید سازمان اداری گردید، بودجه و امکانات بیشتری برای آن تقاضا شد. |
اولين گوينده راديو
روز سرنوشت فرا رسيد بيست و دو روز سپري گشته و آخرين نفس هاي
رژيم به انتها نزديك شده ... پايگاههاي زيادي آزاد شدند اما مهمترين آن هنوز نه!!!
آناني كه از كوران انقلاب دور بودند گوش به راديو سپرده بودند تا بدانند چه كرده است
نبرد تن با تانك ؟!!!!...و به ناگاه شنيده شد كلامي نا آشنا اما نويد بخش:
"بسم الله الر حمن الرحيم، اين صداي انقلاب اسلامي ايران است"
صداي آمرانه و پر طنيني كه نويد اولين جوانه پيروزي را داد
متعلق به كسي نبود جز شهيد بزرگوار
حضرت آيت الله شهيد محلاتي

آري بالاخره فتح شد پایگاه مهم فرهنگی رژیم و شهيد بزرگوار محلاتي
به عنوان نخستين گوينده راديو در عصر انقلاب اسلامي خبر به ثمر
رسيدن انقلاب را اعلام كرد.و در عصر روز بيست و دوم بهمن راديو به دست
فرزندان انقلاب افتاد. شنيدن خاطره آزاد سازي راديو را به همه شما
توصيه مي كنم زيرا بخشي از تاريخ جذاب و شنيدني سرزمينمان است.
عصر 22 بهمن بود. صدا و سيما بايد تسخير ميشد. تا اين مركز به
دستمان نميافتاد پيروزي رسميت نمييافت. اطراف جام جم بسيار
شلوغ بود. اطراف ارگ هم زد و خورد زياد بود و امكان نزديك شدن
به راديو نبود. با چهار نفر ديگر به سمت راديو بيسيم در نزديكي پل
سيد خندان به راه افتاديم. مهندسي از كارمندان راديو با ما در
تماس بود. همه كارمندان كارها را رها كرده و رفته بودند اما او
به ما ا طلاع داد كه: «اگر بياييد هر طور شده دستگاهها را برايتان
به راه مياندازم.» اطراف پل سيد خندان تيراندازي زياد بود. يك
ساعتي در كوچه پس كوچهها به دنبال راهي براي نفوذ به راديو
گشتيم اما هيچ راهي تبود. بعد از يك سا عت با مهندس تماس
گرفتيم او گفت: «شما به زير پل بياييد من درها را برايتان باز
ميكنم تا بتوانيد به سرعت داخل شويد.» همين كار را كرديم و
بدون اينكه حتي يك تير به ماشين اصابت كند وارد راديو شديم.
من يك نوار قرآن، يك سرود خميني اي امام و يك نوار پيام امام
كه دستورالعمل مردم در آن روز بود را با خودم برده بودم.
يك ساعت طول كشيد تا دستگاهها به كار افتادند و ساعت
شش و پانزده دقيقه بود و من در حالي كه از شور و هيجان
در پوست خود نميگنجيدم گفتم:
«بسم الله الر حمن الرحيم، اين صداي انقلاب اسلامي ايران است.»
غوغايي در بين مردم به پا شده بود و قلبم از اشبياق سر بر سينه
ميكوفت. حدود يك ساعت با همان نوارهايي كه داشتيم برنامه
اجرا كرديم و بعد به ما خبر رسيد كه جام جام تسخير شد و ما هم به آنجا رفتيم.
آنچه خوانديد صحبتهاي دكتر محسن رضايي دبير تشخيص
مصلحت نظام بود كه در آن روز به ياد ماندني در كنار شهيد
بزرگوار حضرت آيت الله محلاتي صداي انقلاب را به گوش مردم رساندند.
راديو در ايران
درسال 1303 هجري شمسي (1924 م) توسطوزارت جنگ مقدمات استفاده از بيسيم فراهمشد. در سال 1305 بيسيم در ايران واردگرديد. از سال 1311 موسسات بيسيم توسعهپيدا كردند، كه نهايتا به ايجاد راديو منتهي شد. هيات وزيران روز دوم مهر ماه 1313 استفاده ازراديو را تصويب كرد و مقرراتي وضع شد كه براينصب آنتن واستفاده از راديو اجازه وزارت پستو تلگراف و تلفن لازم بود. در سال 1316 مقدمات ايجاد مركز راديو بهوسيله وزرات پست و تلگراف و تلفن فراهم و بهدنبال اين اقدام در سال 1317 سازمان پرورشافكار تاسيس شد. اين سازمان دارايكميسيونهاي مطبوعات، كيت كلاسيك،سخنراني، نمايشهاي راديويي و موسيقي بود. درچهارم ارديبهشت 1319 اولين فرستندهراديويي در ايران در محل بيسيم در جاده قديمشميران افتتاح گرديد. از سال 1319 راديو تهران در 24 ساعت فقط 8ساعت برنامه اجرا ميكرد كه شامل اخبار،موسيقي ايراني، گفتار مذهبي، فرهنگي،جغرافيايي و تاريخي بود. درسال 1322 راديو تهران بخش ديگري بهتعداد بخشهاي قبلي خود افزود و صبحها نيزبرنامه آن سه ساعت افزايش يافت. در سال1324 براي روزهاي تعطيل نيز برنامههاييمدون پخش ميگرديد.
توسعه راديو در ايران
در بدو تاسيس، راديو تهران داراي دو فرستندهكه يكي براي موج متوسط و ديگري براي موجكوتاه بود، براي پخش برنامههاي خود از يكاستوديو در محل اداره بيسيم استفاده ميكرد. در سال 1327 يك فرستنده در اختيار راديوقرار گرفت و يك استوديوي كوچك در ميدانارگ براي پخش اخبار ساخته شد. در سال 1336 نام راديو تهران به راديو ايرانتبديل و بعدها در جنب راديو ايران فرستندهدومي بنام راديو تهران نيز مشغول به كار گرديد كهدر آغاز امر تنها موسيقي از آن پخش ميشد.
اهداف و تشكيلات راديو
اداره راديو در بدو تاسيس به اداره كل انتشاراتو تبليغات به مديريت دكتر (عيسي صديق اعلم)،استاد دانشگاه واگذار شد. اهداف و وظايف اين اداره عبارت بودند از:
-1 تعيين سياست و خطمشي راديو
-2 توسعه فرهنگ عمومي و آشنا كردن مردم بهاصول زندگي نوين
-3 توجه به وحدت ملي، مباني مليت و حفظاستقلال
-4 شرح تحولات كشور
-5 رعايت كامل سياست دولت در انتشار اخبار
-6 تاسيس مدرسه براي تربيت خطيب، قصهگو،شاهنامه خوان
-7 نصب راديو و بلندگوي عمومي در مركز شهر
-8 تاسيس مدرسه هنرپيشگي
اولين كساني كه در راديو مشغول شدند
اين افراد از ميان فرهنگيان و هنرمندان شايسته وبا ذوق انتخاب و از ساير وزارتخانهها به اداره كلانتشارات و تبليغات منتقل شدند.
استاد محمد حجازي ملقب به مطيعالدوله(نويسنده و داستاننويس)، عبدالرحمن فرامرزي(نويسنده و مدير روزنامه كيهان) حسينقلي مستعان(داستاننويس)، ابوالقاسم پاينده (نويسنده)،ابوالقاسم اعتصامزاده و مشفق همداني (مترجم)و نيز براي تعيين خطمشي و سياست راديو،شوراي عالي انتشارات بر پا شد كه اعضاي آنعبارت بود از: علامه محمد قزويني، محمد عليفروغي (ذكاء الملك)، دكتر قائم غني، دكتر علياكبر سياسي (رييس دانشگاه تهران) دكتر رضا زادهشفق، دكتر محمود افشار و استاد علينقي وزيري بخش خبر مسئول تهيه و پخش اخبار راديو، خبرگزاريپارس بود، كه روزگاري آژانس پارس، نام داشت. در ابتداي كار، آژانس پارس اخبار روزنامهها راقيچي ميكرد و به دست گويندگان راديو ميداد.اما ر فته رفته، پس از پنج سال، اين آژانس به يكخبرگزاري جدي تبديل شد كه علاوه بر تهيه وپخش اخبار راديويي، هر روز چهار شماره بولتنصبح و عصر از اخبار ايران و جهان تهيه ميكرد وبه رايگان در اختيار روزنامهها قرار ميداد. گزارشهاي راديويي نيز يا از طريق فرستنده سياربه طور زنده پخش ميشد و يا جريان رويداد،روي نوار، ضبط و در بخش اخبار از راديو پخشميگرديد. اخبار خارجي از طريق تله تايپ (دستگاه خودكارخبرگيري) كه نقش خبرنگار را بازي ميكرد،دريافت و سپس توسط مترجمان در مدتكوتاهي ترجمه و براي تنظيم خبر راديوييتحويل سردبير اخبار ميشد. پس از تنظيمراديويي، توسط مسئولان خبرگزاري كنترل وبراي پخش به استوديوي راديو ايران تحويلميشد. ناگفته نماند از سال 25 تا 38 نيز به مرورهر استاني براي خود (زير نظر اداره كل انتشارت وراديو) اقدام به تاسيس راديو نمود. صداي جمهوري اسلامي ايران... و پس از انقلاب اسلامي، نام سازمان راديو،تلويزيون ملي ايران تبديل به صدا و سيمايجمهوري اسلامي ايران شد. رياست اين سازمان هر پنج سال يك بار توسطمقام معظم رهبري انتخاب ميشود، بالاترين مقامراديو، معاون رييس سازمان در حوزه صداميباشد. هدف صدا و سيماي جمهوري اسلامي،انتقال و انتشار پيام به جامعه ميباشد، كه بسيارمتمركز و منسجم در اين امر تلاش ميكند. امروزه راديو مانند يكي از اعضاء خانوادههاميباشد. همچون مصاحبي مهربان آنچه را كه شماميخواهيد در اختيارتان قرار ميدهد و اگرنيازي به آن نداشته باشيد به سادگي با فشاردگمهاي ميتوانيد آن را كنار بگذاريد. هنگام كاركردن نيازي نيست تمام توجه شما به آنباشد، كافي است گوشهايتان را كمي تيز كنيد، تاآنچه را كه دوست داريد بشنويد و لذت ببريد.همانطور كه روز به روز به توسعه راديو و تلويزيونافزوده ميشود، اميدواريم محتواي كيفي آن نيزروز به روز بهتر شود.